NAJČEŠĆE POSTAVLJANA PITANJA

Šta je IPA, koliko iznosi za CG i koliko ima komponenti?

Instrument pretpristupne podrške (Instrument for Pre-Accession Assistance-IPA)  zamišljenje kao sveobuhvatna podrška procesu evropske integracije kroz obezbjeđivanje tehničke, stručne i finansijske podrške zemljama kandidatima i potencijalnim kandidatima za članstvo u EU.

IPA je stupila na snagu 1. januara 2013. godine i do sada je CG kroz IPA 2007-2013 dobijala blizu 35 miliona eura pomoći na godišnjem nivou.

IPA ima 5 komponenti i Crna Gora kao zemlja kandidat ima pristup svim komponentama, a to su:

  1. Podrška tranziciji i izgradnja institucija
  2. Prekogranična saradnja
  3. Regionalni razvoj
  4. Razvoj ljudskih resursa i
  5. Ruralni razvoj

Ko su korisnici sredstava iz pretpristupne podrške?

Direktni korisnici sredstava iz IPA-e su institucije neprofitnog karaktera, kao što su ministarstva i organi državne uprave, opštine, nevladine organizacije, asocijacije i udruženja, univerziteti, škole, bolnice, institucije kulture, istraživački centri, itd. Dosadašnje iskustvo korišćenja fondova je pokazalo da su sprovodene aktivnosti doprinijele, ne samo jačanju kapaciteta institucija i usaglašavanju zakonodavstva, već i konkretnim rezultatima u različitim oblastima od značaja za život građana. Dakle, krajnji korisnici dostupnih sredstava su građani Crne Gore.

U kojim oblastima EU podržava reforme Crne Gore kroz sredstva IPA-e?

Dosadašnja dostupna sredstva su, u najvećoj mjeri, iskorištena za podršku usklađivanja zakonodavstva, zaštitu životne sredine, unapređenje saobraćaja, jačanje oblasti pravde i unutrašnjih poslova, reformu javne uprave, socijalni razvoj, unapređenje ljudskih prava, poljoprivrede i ruralnog razvoja, kao i za prekogranične i transnacionalne projekte saradnje. U narednih sedam godina, podrška će biti usmjerena na osam identifikovanih sektora.

Da li Crna Gora ima kapaciteta da iskoristi sredstva koja su joj na raspolaganju?

Crna Gora koristi sredstva iz Instrumenta pretpristupne podrške (IPA) od 2007. godine. Tokom proteklih sedam godina, institucije i organizacije u Crnoj Gori su, kroz snaženje saradnje i razvoj vještina i praktičkih znanja, unaprijedile svoje sposobnosti za ispunjavanje obaveza iz procesa pristupanja.

Ovo nije bio jednostavan zadatak, naročito imajući u vidu složenost instrumenta i procedura. Međutim, važno je naglasiti da smo uspjeli da, kroz projekte i programe, isplaniramo utrošak svih raspoloživih sredstava, te da nije zabilježen nijedan slučaj nenamjenskog utroška sredstava.

Evropska komisija je dodijelila Crnoj Gori 245 miliona eura bespovratne finansijske podrške, za finansijski period 2007-2013, za svih pet komponenti IPA-e, odnosno u prosjeku oko 35 miliona eura godišnje.

Znanje i iskustvo koje stičemo u sprovođenju projekata predstavlja dobru i temeljnu osnovu za uspješnu realizaciju budućih projekata.

Kakva je generalno struktura za DIS (decentralizovani sistem implementacije) na nivou Crne Gore u pogledu IPA-e? Ko su ključni akteri?

  • Službenik nadležan za akreditaciju (CAO) - Ministar finansija;
  • Nacionalni IPA koordinator (NIPAC)- Državni sekretar za evropske integracije u MVPEI;
  • Nacionalni službenik za ovjeravanje (NAO) - Pomoćnik ministra u trezoru Ministarstva finansija.
  • Nacionalni službenik za ovjeravanje (PAO) Pomoćnik ministra za finansiranje i ugovaranje u Ministarstvu finansija, na čelu je CFCU - Centralne jedinice za finansiranje i ugovaranje koje je implementaciono tijelo za komponente I, II i IV, DJR za III I IPARD za komponentu V;
  • Rukovodilac revizorskog tijela;
  • HOS - rukovodioci Operativnih struktura za komponente II, III I IV.

Kakva je uloga nacionalnog IPA koordinatora, NIPAC-a?

NIPAC je odgovoran za sveukupnu koordinaciju tj. programiranje i nadgledanje pretpristupne podrške EU za sve komponente IPA.

Ko čini operativnu strukturu na nivou Crne Gore za komponentu “Regionalni razvoj”?

  • Ministarstvo održivog razvoja i turizma (MORiT) - odgovorno za operativni program i prioritet/mjeru Životna sredina;
  • Ministartsvo saobraćaja i pomorstva (MSP) - odgovorno za prioritet/mjeru Saobraćaj;
  • Direkcija javnih radova (DJR) - implementaciono tijelo.

Koji projekti se realizuju kroz operativni program regionalni razvoj 2012-2013?

Sredstva bi trebalo da budu utrošena na projektovanje i izgradnju postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda i kanalizacione mreže u opštini Berane, za sanaciju nesanitarnog odlagališta „Ćafe” u opštini Bar, za sanaciju nesanitarnog odlagališta Vrtijeljka u opštini Cetinje, zatim za projektovanje i izgradnju nove elektro-vučne podstanice Trebešica, kao i za radove na sanaciji dijela pruge Virpazar - Sutomore u tunelu Sozina.

Kome je omogućeno učešće u tenderskim procedurama tokom implementacije programa IPA?

Tokom implementacije programa IPA biće omogućeno učešće u tenderskim procedurama, kao i dodjeljivanje ugovora za nabavke i grantove svim fizičkim i pravnim licima iz država članica EU, država korisnika programa, država članica Evropske ekonomske oblasti, država korisnica Instrumenta za evropsko susjedsvo i partnerstvo – ENPI (Zajednica nezavisnih država i države mediteranskog regiona) i međunarodnim organizacijama. U ovom slučaju radi se o tenderskim procedurama EU, specifično pripremljenim za podršku ne-članicama EU koja su regulisana posebnim pravilima – Praktičnim vodičem za procedure zaključivanja ugovora koji se finansiraju iz Opšteg budžeta evropskih zajednica (Practical Guide to contract procedures financed from the General Budget of the European Communities in the context of external actions, tzv. PRAG).

Šta podrazumijeva III komponenta IPA-e?

III komponenta IPA-e  tiče se regionalnog razvoja i podrazumijeva podršku u oblasti zaštite životne sredine, održivog razvoja, razvoja saobraćaja i malih i srednjih preduzeća i konkurentnosti. Pravo korištenja sredstava iz III komponente imaju samo države sa statusom kandidata za članstvo u EU i to nakon usvajanja odgovarajućih strateških dokumenata i decentralizacije sistema upravljanja. Crna Gora se, sticanjem statusa kandidata za članstvo u EU u decembru 2010, kvalifikovala za korištenje sredstava III komponente IPA-e. Za razliku od projekata u oblasti I komponente, koji se pripremaju u formi pojedinačnih projektnih formulara, osnov za korištenje sredstava III komponente je Operativni program, koji se radi na dvogodišnjem nivou i sveobuhvatno prikazuje svrhu utroška IPA sredstava  kroz određene prioritete, mjere i operacije.