IPA III

IPA III

III komponenta Ipe se tiče regionalnog razvoja i podrazumijeva podršku u oblasti zaštite životne sredine, održivog razvoja, razvoja saobraćaja i malih i srednjih preduzeća i konkurentnosti. Pravo korištenja sredstava iz III komponente imaju samo države sa statusom kandidata za članstvo u EU i to nakon usvajanja odgovarajućih strateških dokumenata i decentralizacije sistema upravljanja. Crna Gora se sticanjem statusa kandidata za članstvo u EU u decembru 2010. kvalifikovala za korištenje sredstava III komponente Ipe. Za razliku od projekata u oblasti I komponente, koji se pripremaju u formi pojedinačnih projektnih formulara, osnov za korištenje sredstava III komponente je Operativni program, koji se radi na dvogodišnjem nivou i sveobuhvatno prikazuje svrhu utroška sredstava IPA kroz određene prioritete, mjere i operacije.

Rad na Operativnom programu otpočeo je u martu 2010. i nakon širokog procesa konsultacija na državnom i lokalnom nivou, Vlada Crne Gore je na sjednici održanoj 29. marta 2012. usvojila ovaj dokument kojim je predviđena podrška u realizaciji projekata iz oblasti zaštite životne sredine i saobraćaja. Nakon toga, dokument je dostavljen Evropskoj komisiji na dalju proceduru aprila 2012. i isti je usvojen 7. decembra 2012.

U martu 2010. godine organizovane su tri interaktivne radionice za tematske radne grupe što je predstavljalo polaznu tačku za identifikovanje glavnih problema i analizu socio-ekonomske situacije u relevantnim sektorima (saobraćaj i životna sredina) kako bi se kao krajnji rezultat dobila SWOT analiza.

U aprilu 2010. godine, druga runda četiri interaktivne radionice je pomogla da se identifikuje prva preliminarna lista prioriteta i mjera. Prioriteti su utvrđivani na osnovu važnih kriterijuma kao što su ograničenost finansijskih sredstava, usklađenost sa politikama EU, koordinacija sa drugim donatorima, ravnoteža između regiona, poštovanje životne sredine i visok nivo globalnog uticaja.

Organizovana su tri procesa konsultacija kako bi se raspravljalo o prethodno identifikovanim ciljevima i prioritetima, i da bi se provjerila i potvrdila utvrđena baza projekata. 

Održane su i posebne radionice fokus grupa za svaku od tematskih oblasti (životna sredina i saobraćaj). Na svakom sastanku prisustvovali su predstavnici tematske radne grupe iz odgovarajuće oblasti, uključujući i pomoćnike ministara. Za sektor životne sredine, prisutni su bili predstavnici Ministarstva održivog razvoja i turizma. Za sektor saobraćaja, prisutni su bili predstavnici Ministarstva saobraćaja i pomorstva, Uprave za pomorsku sigurnost, Luke Bar i Željezničke infrastrukture Crne Gore. Svim sastancima su prisustvovali i koordinirali predstavnici Ministarstva vanjskih poslova i evropskih integracija i sektorski referenti iz Delegacije EU u Crnoj Gori.

Fokus grupe su organizovane kako bi se dodatno raspravljalo o mjerama koje su preliminarno identifikovane, analizirala baza projekata i koordinirale sinergije i komplementarnosti sa drugim donatorima. Fokus grupa za komponentu saobraćaja organizovana je 24. juna 2010. godine a fokus grupa za životnu sredinu 30. juna 2010. godine. Drugi sastanak je obavljen za svaku od tematskih oblasti u posljednjoj sedmici jula 2010. godine kako bi se nastavila analiza i bolje definisanje baze projekata u skladu sa identifikovanim mjerama i vrstama operacija.

OPRD je opet predstavljen na trećoj javnoj raspravi koja je održana 28. februara 2011. Pored glavnih predstavnika iz OS, prisustvovali su predstavnici nekoliko ministarstava, kao npr. Ministarstva finansija, Ministarstva zdravlja, Ministarstva ekonomije, Ministarstva pravde, Ministarstva ljudskih i manjinskih prava; NVO kao što su MANS, Forum MNE i Green Home; i javna udruženja i privatne organizacije kao što su Montenegro Biznis Alijansa, Unija slobodnih sindikata, Centar za preduzetništvo i regionalni razvoj ili Biznis inkubator „Inventivnost“.

Na četvrtoj javnoj raspravi koja je održana od 19.09. do 20.09.2011 godine. , u Bijelom Polju, Baru i Podgorici OPRD je finalizovan. Održane su javne rasprave o Izvještaju o strateškoj procjeni na životnu sredinu OPRR 2012-2013 koje su imale za cilj pružanje potrebnih informacija o Nacrtu Operativnog programa, i potencijalnim uticajima njegove realizacije na sve segmente životne sredine. Pored glavnih predstavnika iz OS, prisustvovali su predstavnici ministarstava, predstavnici lokalnih uprava, predstavnici Agencije za zaštitu životne sredine, predstavnici Kancelarije za mlade i razvojne programe u Opštini Mojkovac. 

Tokom procesa izrade OPRR 2012-2013 Operativna struktura bila je u stalnoj komunikaciji sa službama Evropske komisije gdje se zajedničkim naporima unaprijeđivao dokument. 

Ukupna vrijednost Operativnog programa iznosi 26.159.626 € i podijeljena je u odnosu 85% IPA sredstva, 15% nacionalno kofinansiranje tako da IPA sredstva iznose 22.235.679 €, a nacionalno kofinansiranje 3.923.947 €.

Glavni cilj ovog Operativnog programa je poboljšanje životnog standarda i stanja životne sredine u Crnoj Gori, u skladu s nacionalnim politikama i strategijama, kao i s politikama i standardima EU. Planirana sredstva u okviru komponente III će se koristiti za sprovođenje projekata u okviru sljedećih prioritetnih osa:

Osa prioriteta I: Unaprijediti sisteme upravljanja životnom sredinom

Osa prioriteta II: Poboljšati sistem saobraćaja, podstižući ekološki prihvatljive vrste saobraćaja uz poseban akcenat na poboljšanje željezničke infrastrukture u cilju pružanja kvalitetnijih usluga

Osa prioriteta III: Tehnička pomoć za podršku u sprovođenju OPRR

Akreditacija za decentralizovano upravljanje IPA sredstvima od strane Evropske komisije za III komponentu Ipe dodijeljena je 25. aprila 2014.

Završna faza procesa pripreme za ovaj program je potpisivanje Finansijskog sporazuma koji je 28. oktobra 2014. potpisan od strane Generalnog direktora Direktorata za regionalnu i urbanu politiku Evropske komisije, a 5. decembra 2014. potpisan od strane nacionalnog IPA koordinatora. Potpisivanjem Sporazuma stekli su se i formalni uslovi za korišćenje sredstava ove komponente.